อุทยานแห่งชาติภูผาเทิบ ลานหินรูปร่างแปลกที่อยู่ไม่ไกลจากตัวเมืองมุกดาหาร

จากริมโขงในตัวเมืองมุกดาหาร ใช้เวลาเดินทางไม่นาน ภาพรอบตัวก็เปลี่ยนจากแนวแม่น้ำโขงกว้างและตึกริมถนน เป็นเนินเขาที่มีป่าโปร่งปกคลุม แล้วพอขึ้นไปถึงด้านบน ก็จะพบลานหินทรายกว้างที่มีหินก้อนใหญ่วางตัวอยู่ในท่าทางแปลกตา ที่นั่นคืออุทยานแห่งชาติภูผาเทิบ

ความใกล้นี้เองที่ทำให้ภูผาเทิบน่าสนใจ คนที่มีเวลาอยู่มุกดาหารไม่มากก็ยังแวะได้ จะไปช่วงเช้าแล้วกลับเข้าเมืองมาเดินริมโขงตอนบ่ายก็ทำได้ ถ้ากำลังจัดทริปสั้นอยู่ ลองดู แผนเที่ยววันเดียวที่ปิดท้ายด้วยหอแก้วและริมแม่น้ำ แล้วสลับภูผาเทิบเข้าไปแทนช่วงเช้าก็ได้

ชื่อเก่าที่บางคนยังเรียกติดปาก

อุทยานแห่งนี้เคยใช้ชื่อว่าอุทยานแห่งชาติมุกดาหาร คนในพื้นที่และคนที่เคยมาเที่ยวนานแล้วบางส่วนจึงยังเรียกด้วยชื่อนั้นอยู่ ต่อมาจึงเปลี่ยนมาใช้ชื่อภูผาเทิบ ถ้าค้นข้อมูลเก่าแล้วเจอทั้งสองชื่อ ให้เข้าใจว่าหมายถึงพื้นที่เดียวกัน

ส่วนความหมายของคำว่า “เทิบ” มีคนอธิบายไว้หลายแบบ ถ้าอยากรู้ที่มาของชื่อให้แน่ชัด เจ้าหน้าที่อุทยานหรือป้ายสื่อความหมายในพื้นที่จะให้ข้อมูลได้ดีกว่าการเดาจากตัวสะกด

ลานหินทรายที่เหมือนสวนประติมากรรมกลางป่า

ไฮไลต์ของภูผาเทิบคือลานหินทรายกว้างและหินก้อนใหญ่ที่มีรูปทรงแปลก บางก้อนดูเหมือนเห็ดยักษ์ บางก้อนคล้ายสัตว์หรือสิ่งของ บางก้อนวางซ้อนกันจนดูเหมือนจะล้มได้ทุกเมื่อ แต่ก็ตั้งอยู่อย่างนั้นมานานมาก คนท้องถิ่นและนักท่องเที่ยวมักตั้งชื่อหินแต่ละก้อนตามรูปร่างที่เห็น ซึ่งก็ขึ้นอยู่กับจินตนาการของแต่ละคน

หินเหล่านี้เกิดจากการกัดกร่อนของน้ำ ลม และความร้อนเย็นที่สลับกันมาเป็นเวลายาวนาน ชั้นหินที่แข็งไม่เท่ากันจึงสึกไม่เท่ากัน จนเหลือเป็นรูปทรงอย่างที่เห็น ใครอยากเข้าใจกลไกนี้ละเอียดขึ้น มีเรื่อง วิธีสังเกตว่าทำไมหินก้อนใหญ่ยังทรงตัวอยู่ได้ ให้อ่านแยกไว้แล้ว

เวลาเดินบนลานหิน ให้สังเกตพื้นด้วย จะเห็นร่องน้ำเล็กๆ แอ่งตื้น และคราบตะไคร่ที่บอกว่าน้ำเคยไหลผ่านตรงไหน ช่วงฝนตก พื้นหินบางจุดลื่นมาก ควรใส่รองเท้าที่ยึดเกาะดีและเดินช้าๆ

ป่าเต็งรังและชีวิตเล็กๆ ระหว่างก้อนหิน

รอบลานหินเป็นป่าเต็งรัง ป่าโปร่งที่พบได้ทั่วไปในที่ราบสูงอีสาน ต้นไม้ไม่สูงมาก ใบร่วงในหน้าแล้งและแตกใบใหม่เมื่อฝนมา ทำให้หน้าตาของภูผาเทิบเปลี่ยนไปตามฤดูกาลค่อนข้างชัด

หน้าแล้งจะเห็นลานหินสีน้ำตาลอมเทา อากาศร้อนและแดดแรง ส่วนช่วงฝนถึงปลายฝน ป่าจะเขียวขึ้น บางปีตามซอกหินและดินบางๆ บนลานหินมีพืชขนาดเล็กและดอกไม้ป่าขึ้นแทรก ดอกไม้เหล่านี้ตัวเล็กและบอบบาง ชมได้แต่อย่าเด็ดหรือเหยียบ ใครอยากได้ภาพ ให้ก้มถ่ายจากทางเดินแทนการเดินลุยเข้าไป

รอยมือสีแดงจากคนยุคก่อนประวัติศาสตร์

นอกจากหินรูปทรงแปลก ภูผาเทิบยังมีจุดที่รู้จักกันในชื่อถ้ำฝ่ามือแดง เป็นเพิงหินที่มีภาพเขียนสีรูปฝ่ามือสีแดงหลงเหลืออยู่บนผนัง ภาพเหล่านี้เชื่อว่าเป็นร่องรอยของคนในยุคก่อนประวัติศาสตร์ และเป็นหลักฐานว่าพื้นที่นี้มีคนมาใช้ประโยชน์ตั้งแต่ก่อนจะมีเมืองริมโขง

จุดนี้เปราะบางมาก รายละเอียดเรื่องการชมอย่างถูกวิธีอยู่ในอีกเรื่องหนึ่ง คือ แนวทางดูรอยมือโบราณบนผนังหินโดยไม่ทิ้งความเสียหาย ซึ่งควรอ่านก่อนเดินไปถึงตัวเพิงหิน

ข้อปฏิบัติที่ช่วยให้ลานหินอยู่ได้อีกนาน

ภูผาเทิบเป็นอุทยานแห่งชาติ มีข้อปฏิบัติที่ผู้มาเยือนทุกคนต้องทำตาม ข้อที่ควรจำไว้มีดังนี้

  • เดินตามเส้นทางที่อุทยานกำหนด ไม่ปีนป่ายหินที่มีป้ายห้าม
  • ไม่ขีดเขียน ไม่แกะสลัก และไม่ทำสัญลักษณ์ใดๆ บนก้อนหิน
  • ไม่เก็บหิน พืช หรือสัตว์ออกจากพื้นที่
  • ไม่ก่อไฟและไม่ทิ้งก้นบุหรี่ ป่าเต็งรังในหน้าแล้งติดไฟง่ายมาก
  • นำขยะทุกชิ้นกลับลงมาด้วย

ส่วนเรื่องค่าธรรมเนียม เวลาเปิดปิด และเส้นทางที่เปิดให้เดินในช่วงนั้น อาจเปลี่ยนตามฤดูกาลหรือประกาศของอุทยาน จึงควรตรวจสอบก่อนเดินทางทุกครั้ง

ใครชอบวิวบนผาและลานหินแบบนี้ ถ้ามีเวลาต่อทริปไปทางจังหวัดใกล้เคียง ลองดูไอเดีย ผาเสวยฝั่งกาฬสินธุ์ที่คนนิยมขึ้นไปรอดูหมอกยามเช้า แล้วจัดเป็นอีกวันหนึ่ง

ถาม-ตอบสั้นก่อนไปภูผาเทิบ

ไปช่วงไหนของวันดีที่สุด

ช่วงเช้าและช่วงบ่ายแก่ๆ เหมาะที่สุด แดดยังไม่แรงจัด แสงเฉียงช่วยให้เห็นรูปทรงและผิวหินชัด ช่วงเที่ยงลานหินจะสะท้อนความร้อนขึ้นมา ทำให้เดินลำบากและเสี่ยงร่างกายขาดน้ำ

พาเด็กหรือผู้สูงอายุไปได้ไหม

ไปได้ เพราะทางเดินช่วงลานหินไม่ได้ยาวหรือชันมากนัก แต่ต้องดูแลใกล้ชิดเพราะพื้นหินขรุขระและบางจุดมีขอบสูง เตรียมน้ำดื่ม หมวก และหยุดพักในร่มเป็นระยะ

ต้องเตรียมอะไรติดตัวบ้าง

รองเท้าที่ยึดเกาะดี น้ำดื่มเพียงพอ หมวกหรือร่ม ยากันแมลง และถุงสำหรับใส่ขยะกลับลงมา ถ้าไปช่วงฝน ควรมีเสื้อกันฝนบางๆ และเผื่อเวลารอให้ฝนหยุดก่อนเดินบนลานหิน

ก่อนออกจากที่พักวันนั้น ใช้เวลาสักครู่เปิดดูประกาศและข้อมูลล่าสุดของกรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่า และพันธุ์พืช หรือเพจของอุทยานเอง เพื่อดูว่ามีการปิดเส้นทางหรือข้อกำหนดใหม่ในช่วงนั้นหรือไม่