ภูสระดอกบัว อุทยานรอยต่อสามจังหวัดกับแอ่งหินบนยอดภูที่มาของชื่อ

ว่ากันว่าชื่อ “ภูสระดอกบัว” มาจากแอ่งหินบนยอดภูที่เก็บน้ำฝนไว้ได้ และในบางช่วงของปีก็มีบัวขึ้นอยู่ในแอ่งเหล่านั้น คนในพื้นที่เรียกภูลูกนี้ตามสิ่งที่ตาเห็น จนกลายเป็นชื่อที่ใช้กันมาถึงปัจจุบัน

ภูลูกนี้ไม่ได้เป็นของจังหวัดใดจังหวัดหนึ่ง พื้นที่อุทยานแห่งชาติภูสระดอกบัวคาบเกี่ยวกันระหว่างมุกดาหาร ยโสธร และอำนาจเจริญ ขับรถมาจากฝั่งไหนก็จะเห็นแนวภูในมุมที่ต่างกันเล็กน้อย แต่พอขึ้นไปถึงข้างบน ภาพที่รออยู่คือพื้นหินทรายกว้าง แอ่งน้ำกระจายเป็นจุดๆ และป่าโปร่งที่ล้อมรอบ

ยอดภู ที่อยู่ของแอ่งหินตามชื่อ

แอ่งหินเกิดขึ้นได้อย่างไร

แอ่งบนยอดภูเป็นผลจากการกัดกร่อนของหินทรายที่กินเวลายาวนานมาก น้ำฝนที่ขังอยู่ตามรอยแตกหรือจุดที่เนื้อหินอ่อนกว่าบริเวณรอบข้าง ค่อยๆ พาเม็ดทรายหลุดออกไปทีละน้อย จนเกิดเป็นหลุมตื้นบ้างลึกบ้าง บางแอ่งกว้างพอให้น้ำขังอยู่ได้หลายวันหลังฝนหยุด

ช่วงที่มีน้ำ แอ่งเหล่านี้กลายเป็นบ้านของพืชน้ำและสัตว์ตัวเล็กๆ ส่วนช่วงแล้ง หลายแอ่งแห้งจนเหลือแต่ก้นหินสีคล้ำ สิ่งที่ได้เห็นจึงขึ้นกับฤดูที่ไป ไม่ใช่ทุกครั้งที่จะได้เจอดอกบัวสมชื่อ

ดูแอ่งหินโดยไม่ทิ้งร่องรอย

  • อย่าลงไปยืนหรือย่ำในแอ่ง ตะกอนและพืชข้างในฟื้นตัวช้ากว่าที่คิด
  • ไม่เด็ดดอกบัวหรือพืชน้ำติดมือกลับไปเป็นที่ระลึก
  • ไม่ล้างมือ ล้างภาชนะ หรือเทน้ำดื่มที่เหลือลงไปในแอ่ง

มองลงไปจากที่สูง

เมื่อยืนตรงจุดที่โล่ง จะเห็นที่ราบเบื้องล่างเป็นผืนนา ป่า และหมู่บ้านเล็กๆ กระจายตัว วันที่ฟ้าใสอาจเห็นแนวภูลูกอื่นทอดไกลออกไป ส่วนวันที่มีฝุ่นหรือหมอกลง ภาพข้างล่างจะจางจนกลืนไปกับขอบฟ้า

ลานหิน พื้นที่เปิดโล่งที่ต้องเดินอย่างมีสติ

หน้าตาของลานหิน

ลานหินทรายบนภูสระดอกบัวเป็นพื้นแผ่นใหญ่ มีรอยแตกเป็นร่องตัดกันไปมา บางช่วงมีมอสและตะไคร่จับเป็นปื้น บางช่วงเรียบจนสะท้อนแดด ตามร่องหินมักมีหญ้าและพืชเล็กๆ แทรกขึ้นมา ช่วงหลังฝนอาจเห็นดอกไม้ดอกจิ๋วบานเรียงตามพื้นหินด้วย

ปลอดภัยไว้ก่อนบนพื้นหิน

พื้นหินที่ดูเรียบอาจลื่นมากเมื่อเปียกหรือมีตะไคร่ ควรใส่รองเท้าพื้นยางที่ยึดเกาะดี เลี่ยงจุดที่เป็นสีเขียวคล้ำ และไม่เข้าใกล้ขอบผาเพียงเพื่อเก็บมุมรูป ส่วนตอนกลางวัน หินจะเก็บความร้อนไว้มากจนรู้สึกร้อนกว่าอุณหภูมิจริง หลายคนจึงเลือกออกเดินตั้งแต่ฟ้ายังไม่ร้อนและลงก่อนอากาศแปรปรวน

เทียบกับภูหินลูกอื่นใกล้เคียง

ใครเคยไปภูผาเทิบมาแล้วจะสังเกตว่าเนื้อหินของสองที่ใกล้เคียงกัน แต่จุดเด่นไม่เหมือนกัน ภูผาเทิบขึ้นชื่อเรื่องหินก้อนโตรูปร่างแปลกที่วางซ้อนกันอยู่ ซึ่งมีคนอธิบายไว้ว่าหินพวกนั้นตั้งอยู่ได้เพราะอะไร ขณะที่ภูสระดอกบัวโดดเด่นตรงแอ่งน้ำบนผืนหิน

ถ้าอยากเห็นว่าภูมิประเทศหินของอีสานหลากหลายแค่ไหน ลองเทียบกับฝั่งบุรีรัมย์ที่มีเนินภูเขาไฟเก่าซึ่งสงบนิ่งมานานแล้ว หินตรงนั้นเกิดจากลาวาที่เย็นตัว คนละกำเนิดกับหินทรายซึ่งทับถมเป็นชั้นอยู่ใต้ภูสระดอกบัว

ป่ารอบภู ทางร่มก่อนถึงผืนหิน

ป่าเต็งรังที่เปลี่ยนหน้าตาตามฤดู

พื้นที่รอบภูส่วนใหญ่เป็นป่าเต็งรังและป่าโปร่ง หน้าฝนใบไม้เขียวชอุ่มและพื้นป่าชุ่มชื้น หน้าแล้งใบร่วงเกลื่อนจนเห็นลำต้นชัดเจน บางปีอาจเกิดไฟป่าในช่วงแล้ง ซึ่งอุทยานอาจประกาศปิดบางเส้นทางชั่วคราว

ข้อปฏิบัติระหว่างเดินในป่า

  • เดินตามทางที่อุทยานกำหนด ไม่ตัดทางลัดผ่านพงหญ้า
  • ไม่เก็บเห็ด ผลไม้ป่า หรือพืชใดมากิน เพราะแยกชนิดที่มีพิษด้วยตาได้ยาก
  • นำขยะทุกชิ้นลงมาด้วย รวมทั้งเศษอาหาร
  • ไม่ก่อไฟหรือทิ้งก้นบุหรี่ในเขตป่า

เสียงและสัตว์ระหว่างทาง

ตลอดทางอาจได้ยินเสียงนก จักจั่น และแมลงอื่นๆ ไม่ขาดสาย ถ้าบังเอิญเจอสัตว์ป่า ให้ดูจากระยะไกล ไม่ยื่นอาหาร และไม่วิ่งตามเพื่อถ่ายรูป

เหมาะกับใคร

ภูสระดอกบัวเหมาะกับคนที่ชอบเดินธรรมชาติแบบไม่หักโหม ชอบสังเกตหิน พืช และแอ่งน้ำ และอยากได้มุมสงบที่คนไม่แน่นเท่าแหล่งเที่ยวในตัวเมือง ใครกำลังวางเส้นทางไล่ดูแต่ละอำเภอ ภูลูกนี้ก็ต่อเข้ากับทริปที่ออกนอกตัวเมืองไปทางอำเภอรอบๆ ได้ไม่ยาก

ส่วนคนที่ต้องการสิ่งอำนวยความสะดวกครบครัน หรือไม่ถนัดเดินบนพื้นขรุขระ ควรคิดเรื่องเวลา ความพร้อมของร่างกาย และเพื่อนร่วมทางให้รอบคอบก่อน

สภาพภูเปลี่ยนไปตามฤดูเสมอ จึงควรแวะดูประกาศล่าสุดของอุทยานแห่งชาติภูสระดอกบัวหรือกรมอุทยานฯ ทั้งเรื่องเส้นทางที่เปิด ข้อปฏิบัติ และสภาพพื้นที่ในช่วงนั้น จะได้ไม่เสียเที่ยวเมื่อไปถึงตีนภู