วัดศรีมงคลใต้ วัดเก่าริมโขงที่ผูกอยู่กับเรื่องเล่าการตั้งเมืองมุกดาหาร
26 ตุลาคม 2569
ผู้เฒ่าผู้แก่ในเมืองเล่าต่อกันมาว่า เมื่อครั้งผู้นำกลุ่มแรกพาผู้คนมาตั้งถิ่นฐานริมแม่น้ำโขง ระหว่างแผ้วถางพื้นที่ได้พบพระพุทธรูปเก่าองค์หนึ่ง จึงสร้างวัดขึ้นเป็นที่ประดิษฐาน วัดนั้นคือวัดศรีมงคลใต้ ซึ่งยังเป็นที่พึ่งทางใจของคนมุกดาหารมาจนถึงทุกวันนี้
วัดที่เกิดขึ้นพร้อมกับเมือง
เรื่องราวการตั้งเมืองมุกดาหารมีหลายช่วงหลายตอน และเล่าต่อกันมาหลายสำนวน ส่วนที่คนจดจำกันมากคือเรื่องดวงแก้วที่ลอยขึ้นจากแม่น้ำ ซึ่งกลายมาเป็นชื่อของเมือง ใครอยากรู้รายละเอียดของตำนานนี้ อ่านต่อได้ในเรื่องที่มาของชื่อเมืองและดวงแก้วจากลำน้ำโขง
สำหรับวัดศรีมงคลใต้ ความสำคัญอยู่ที่การเป็นวัดที่ผูกอยู่กับช่วงเริ่มต้นของชุมชน รายละเอียดอย่างปีที่สร้างหรือลำดับเหตุการณ์ที่แน่ชัดนั้นแต่ละแหล่งอาจเล่าไม่ตรงกัน แต่สิ่งที่ตรงกันคือความรู้สึกของคนในเมือง ที่มองวัดนี้เป็นวัดคู่บ้านคู่เมืองมาแต่ไหนแต่ไร
พระพุทธรูปที่คนเมืองนับถือ
ภายในวัดประดิษฐานพระพุทธรูปที่คนมุกดาหารเคารพศรัทธา ว่ากันว่าเป็นองค์เดียวกับที่พบตอนแผ้วถางพื้นที่ตั้งเมือง ในวันพระและช่วงเทศกาลสำคัญ จะเห็นคนในพื้นที่มากราบไหว้ ถวายดอกไม้ และนั่งฟังธรรมกันอย่างเงียบสงบ
สำหรับคนต่างถิ่น การเข้าไปกราบพระที่นี่ไม่จำเป็นต้องมีพิธีรีตองอะไรมาก แค่จุดธูปเทียนตามที่วัดจัดไว้ กราบด้วยความตั้งใจ และใช้เวลานั่งสงบสักครู่ ก็ได้สัมผัสบรรยากาศแบบที่คนเมืองนี้คุ้นเคยแล้ว
ร่องรอยช่างหลายกลุ่มในตัวอาคาร
เมืองริมโขงอย่างมุกดาหารมีผู้คนหลายเชื้อสายอาศัยร่วมกันมานาน ทั้งไทยลาว ญวน และจีน ว่ากันว่างานก่อสร้างอาคารบางส่วนในวัดนี้มีฝีมือช่างญวนร่วมด้วย ใครที่ชอบดูสถาปัตยกรรม ลองสังเกตลวดลายปูนปั้น ซุ้มประตูหน้าต่าง และการตกแต่งหน้าบัน ว่ามีส่วนไหนที่ดูต่างจากวัดอีสานทั่วไปบ้าง
การที่ช่างต่างกลุ่มร่วมกันสร้างวัดไม่ได้มีแค่ที่มุกดาหาร ทางภาคเหนือเองก็มีวัดที่สะท้อนฝีมือช่างจากถิ่นอื่น อย่างวิหารไม้ของวัดนันตารามที่อำเภอเชียงคำ ซึ่งเป็นงานของช่างไทใหญ่ การได้เห็นวัดแบบนี้หลายแห่งทำให้เข้าใจว่าศรัทธาเดินทางไปพร้อมกับผู้คนเสมอ
จากวัดเดินต่อไปหาเมืองเก่าและริมน้ำ
วัดศรีมงคลใต้อยู่ในตัวเมืองไม่ไกลจากริมแม่น้ำโขง แวะกราบพระแล้วเดินต่อได้สบาย ย่านรอบๆ ยังมีตึกแถวไม้และปูนรุ่นเก่าของย่านค้าขายให้ดูร่องรอยของเมืองการค้าริมโขง ซึ่งเติบโตขึ้นรอบๆ วัดและท่าน้ำมาด้วยกัน
ถ้ามีเวลาเหลือ และสนใจความเชื่อเรื่องพญานาคที่ผูกพันกับแม่น้ำโขง ลองต่อไปเยือนวัดบนภูที่ประดิษฐานรูปพญานาคองค์ใหญ่ จะเห็นอีกมุมหนึ่งของศรัทธาริมโขงที่ต่างไปจากวัดเก่ากลางเมือง
มารยาทเล็กๆ เมื่อเข้าวัด
- แต่งกายสุภาพ ไม่สวมเสื้อแขนกุดหรือกางเกงขาสั้นมาก ถอดรองเท้าก่อนขึ้นอาคาร
- พูดเบาๆ ปิดเสียงมือถือ ไม่เดินผ่านหน้าคนที่กำลังกราบพระ
- ถ่ายรูปได้ในบริเวณที่อนุญาต ไม่ปีนป่ายหรือยืนพิงองค์พระและสิ่งศักดิ์สิทธิ์
- ถ้ามีป้ายห้ามหรือข้อกำหนดของวัด ให้ปฏิบัติตามอย่างเคร่งครัด
ถามคนในเมืองที่โตมากับวัดนี้ หลายคนจะบอกว่ามันไม่ใช่แค่ที่เที่ยวเก่าแก่ แต่เป็นที่ที่พ่อแม่เคยพามาทำบุญตั้งแต่เด็ก และเป็นที่ที่พวกเขายังกลับมากราบพระทุกครั้งที่มีเรื่องสำคัญในชีวิต