ถนนสายรองของมุกดาหารหลังตะวันตกดิน วัวควายข้ามทาง ไฟส่องน้อย และทางเข้าหมู่บ้าน

ไฟหน้ารถกวาดผ่านทุ่งนาสองข้างทาง แล้วจู่ๆ ก็มีจุดสว่างเล็กๆ สองจุดสะท้อนกลับมาจากริมถนน ใกล้เข้าไปอีกนิดจึงเห็นว่าเป็นดวงตาของวัวตัวหนึ่งที่ยืนเคี้ยวหญ้าอยู่บนไหล่ทาง ห่างจากล้อรถไม่กี่ช่วงตัว ภาพแบบนี้ไม่ใช่เรื่องแปลกบนถนนสายรองของมุกดาหารหลังพระอาทิตย์ลับภู

ถนนที่เชื่อมตัวเมืองกับอำเภอรอบนอกหลายเส้นผ่านทุ่งนา ป่าโคก และหมู่บ้านเล็กๆ กลางวันขับสบาย วิวสวย รถไม่มาก แต่พอฟ้ามืดลง สิ่งที่เคยมองเห็นได้ง่ายกลับซ่อนตัวอยู่ในความมืดเกือบทั้งหมด

สิ่งที่หายไปจากสายตาเมื่อฟ้ามืด

สิ่งแรกคือ สัตว์เลี้ยงของชาวบ้าน วัว ควาย หรือสุนัขที่เดินข้ามถนนกลับคอกตอนเย็น บางตัวนอนพักบนพื้นยางที่ยังอุ่นจากแดดกลางวัน สีขนที่กลืนกับพื้นถนนทำให้เห็นช้ากว่าที่คิด

ถัดมาคือ รถเกษตรและรถพ่วง อย่างรถไถเดินตามหรือรถที่บรรทุกผลผลิต บางคันไม่มีไฟท้ายหรือมีแต่เป็นแค่แผ่นสะท้อนแสงเล็กๆ ที่เปื้อนดิน

อีกอย่างคือ จักรยานยนต์และจักรยานที่ไม่เปิดไฟ คนในหมู่บ้านขี่ไปมาระหว่างบ้านกับนาโดยไม่ได้คิดว่าจะมีรถจากนอกพื้นที่วิ่งเร็วเข้ามา

สุดท้ายคือ ทางแยกเข้าหมู่บ้าน ซึ่งหลายจุดไม่มีไฟส่องสว่าง ไม่มีป้ายใหญ่ และมีรถเลี้ยวออกมาแบบกะทันหัน ถ้าอยากรู้ว่าแต่ละอำเภอมีถนนแบบไหนก่อนออกเดินทาง ลองอ่านภาพรวมของอำเภอที่อยู่ไกลออกไปจากตัวเมือง ประกอบไว้ก่อน

ทำไมเรื่องเล็กเหล่านี้จึงอันตรายกว่าที่คิด

ปัญหาหลักคือระยะที่ไฟหน้ารถส่องถึงสั้นกว่าระยะที่รถต้องใช้หยุด เมื่อขับด้วยความเร็วแบบที่คุ้นจากถนนสายหลัก กว่าจะเห็นวัวหรือรถไถชัดก็อาจเบรกไม่ทันแล้ว

ถนนสายรองหลายเส้นยังแคบ ไหล่ทางเป็นดินหรือหญ้า หากหักหลบแรงเกินไป ล้ออาจตกไหล่ทางจนรถเสียการทรงตัว ส่วนเส้นที่ผ่านหุบเขาและป่าอย่างเส้นทางเข้าอำเภอที่ล้อมด้วยแนวภูพาน ก็มีทั้งโค้ง เนิน และช่วงที่ต้นไม้บังแสงจนมืดสนิท

เรื่องเดียวกันนี้ไม่ได้เกิดแค่ที่มุกดาหาร คนที่ไปเที่ยวจังหวัดทางเหนือของภาคอีสานก็มักได้รับคำเตือนเรื่องการขับผ่านทางภูเขาคดเคี้ยวของเลยหลังฟ้ามืด ด้วยเหตุผลคล้ายกัน คือมีสิ่งที่ตากลางคืนจับไม่ทัน

ขับอย่างไรให้ถึงที่หมายโดยไม่ต้องลุ้น

  • ลดความเร็วลงตั้งแต่ออกจากเขตเมือง ให้ช้าพอที่จะหยุดได้ภายในระยะที่ไฟหน้าส่องถึง
  • ใช้ไฟสูงเมื่อไม่มีรถสวน แล้วสลับเป็นไฟต่ำทันทีเมื่อเห็นไฟรถฝั่งตรงข้าม เพื่อไม่ให้อีกฝ่ายตาพร่า
  • มองไหล่ทางสองข้างเป็นระยะ ไม่ใช่แค่กลางถนน ดวงตาสัตว์ที่สะท้อนแสงมักเห็นจากข้างทางก่อน
  • ชะลอทุกครั้งที่ผ่านหมู่บ้าน ทางแยก หรือโรงเรียน แม้จะดูเงียบ เพราะอาจมีคนเดินหรือรถเลี้ยวออกมา
  • ไม่แซงรถเกษตรบนทางโค้งหรือเนิน รอจนถึงทางตรงที่มองเห็นไกล
  • เปิดแผนที่ไว้ล่วงหน้า จะได้รู้ว่าทางเลี้ยวอยู่ตรงไหนโดยไม่ต้องเหลือบดูจอนาน
  • เติมน้ำมันก่อนมืด เพราะปั๊มนอกเมืองบางแห่งอาจปิดเร็ว

คนที่กลับเข้าเมืองช่วงหัวค่ำยังต้องปรับโหมดอีกครั้ง เพราะถนนในเมืองมีรถใหญ่และคนเดินเยอะ รายละเอียดเรื่องการแชร์ถนนกับรถขนสินค้าและการหาที่จอดตอนตลาดคึก อ่านต่อได้

ถ้าเริ่มหาวบ่อย ตาล้าจนต้องกะพริบถี่ หรือพบว่าตัวเองจำไม่ได้ว่าเพิ่งขับผ่านอะไรมา นั่นคือสัญญาณให้หาที่พักในอำเภอที่อยู่ใกล้ที่สุดแล้วค่อยขับต่อตอนเช้า การเลื่อนแผนหนึ่งคืนเสียเวลาน้อยกว่าการฝืนขับในความมืดมาก